wait لطفا صبر کنید
01 بهمن 1395
صفحه اصلی  » مقالات
1394/01/17
4220
00

قوانین مربوط به نام دامنه،علامت تجاری و اسم تجاری

اینترنت در واقع در اوایل دهه شصت توسط وزارت دفاع آمریکا طراحی شد.در خلال سالهای جنگ سرد و نگرانی ناشی از آن، دولت آمریکا با هدف اینکه بتواند شبکه ای بوجود بیاورد که از طریق آن بتوان اطلاعات را در شبکه ذخیره نمود

تعريف نام دامنه

نام دامنه در حقيقت نشاني يك پايگاه وب در فضاي مجازي مي باشد كه در واقع شكل تسهيل شده و بخاطر سپردني مجموعه اي از اعداد يعني IP رايانه دارنده سايت مي باشد.

متخصصان سيستمي را طراحي كردند كه كاربران مجبور به حفظ اين اعداد نباشند و براي هر IP يك معادل حروفي تخصيص مي دهند و كاربران از اين معادلهاي تسهيل شده براي يافتن سايت مورد نظر استفاده مي كنند.

از يك سو اين نام ها معرف Indicator (نظير علامت تجاري) محسوب مي شوند و از سوي ديگر نشاني مجازي (Virtual Address) براي دسترسي به پايگاه وب محسوب مي شود. 

توسعه تجارت الكترونيك و راهيابي فعاليت هاي تجاري به اينترنت موجب شد كه شركتهاي شروع به استفاده از نامهاي دامنه به عنوان يكي از راههاي سهل و اثر گذار به منظور شناسايي خود، محصولات و فعاليت هايشان كنند و در حال حاضر نام هاي دامنه به عنوان يك عنصر مهم در اطلاعات مربوط به شركتها، نهادها، تجار و مؤسسات تلقي مي شود به گونه اي كه در بسياري از آگهي هاي تبليغاتي ملاحظه مي كنيم كه شركت يا بنگاه مربوطه به ذكر نشاني اينترنتي خود اكتفا مي كند.

فرآيند ثبت نام دامنه 

در گذشته، ثبت نام هاي دامنه به صورت رايگان و با فرآيندي بسيار تر از امروز انجام مي شد.بدين صورت كه متقاضي در خواست كتبي خود را به مركز اطلاعات شبكه اينترنت ارسال مي نمود.اين مركز نيز اقدام به ثبت آن نام دامنه براي متقاضي مي نمود مگر اينكه در بررسي درخواست متوجه اين موضوع مي شد كه نام دامنه مورد تقاضا آشكارا به حقوق دارنده يك علامت تجاري تجاوز مي نمايد. پس از آنكه متقاضي درخواست خود را مبني بر ثبت يك نام دامنه به مراجع ثبت كننده تقديم مي كند بررسي مي شود كه آيا اين نام دامنه قبلاً ثبت شده است يا خير و در خصوص اينكه آيا متقاضي علامت تجاري متناظر با آن نام دامنه دارد يا خير مورد بررسي قرار نمي گيرد و بايد به اين نكته توجه داشت كه ثبت دامنه از قاعده اي بنيادين پيروي مي كند كه مي توان آن را قاعده حق تقدم براي ثبت كننده مقدم ناميد و براين اساس هر شخصي كه زودتر نام دامنه اي را ثبت نموده باشد مي تواند از آن استفاده بنمايد و ديگر اينكه حمايت از نام دامنه دائمي نيست و محدود به زمان است و پس از اينكه زمان اعتبار دامنه به اتمام رسيد و دارنده دامنه به هر دليلي از تمديد نام دامنه خودداري كند،هر متقاضي ديگري ممكن است در اين فاصله زماني نام دامنه را تصاحب نمايد. 

با ثبت نام دامنه بايد اين مطلب را بيان كرد كه در واقع تحليل محتواي اين قرارداد نشان مي دهد كه حقوق و تعهدات طرفين به شرح ذيل است:

متقاضي ثبت ، عوارض يا شهريه اي را به صورت ساليانه پرداخت مي كند.

مقررات وضع شده را دراستفاده از نام دامنه و فضاي اجاره شده از ميزبان رعايت مي كند.

آئين نامه حل و فصل اختلافات را مي پذيرد. 

مقام ثبت كننده به طور متقابل متعهد مي شود كه :

نام دامنه را به متقاضي مزبور اختصاص دهد.

سرور مديريت كننده نام هاي دامنه را اداره كند.

پايگاه داده whois را بروز نگه دارد .

پايگاه داده اي whois،يك بانك اطلاعاتي است كه نشان مي دهد كه كدام نام دامنه به چه شخصي تعلق دارد.

هر نام دامنه را به IP مربوطه پيوند دهد به نحوي كه با وارد كردن نام دامنه، رايانه اي را آن آي پي بدان اختصاص يافته بازيابي شود.

در واقع ، قرار داد ثبت نام گونه اي قرار ارائه خدمت contract service تلقي مي شود. 

تعريف مال

مال واژه اي عربي است و در اصطلاح حقوقي به چه چيزي گفته مي شود كه بتواند مورد داد و 

ستد قرار بگيرد و از نظر اقتصادي ارزش مبادله را داشته باشد و اينكه عناصر مال و ماليت

داشتن اشيا هرچه كه باشد رغبت و ميل افراد جامعه ازيك سو و قابليت انتقال آن از سوي

ديگر از جمله عناصر لاينفك مال محسوب مي شود.

بررسي مال بودن نام دامنه

در نگاه اول،يك نام دامنه شي بلاصاحب تلقي مي شود كه تا هيچ كس آن را ثبت ننمايد سلطه اي نسبت به آن نخواهد داشت و هر شخص با پرداخت مبلغي به عنوان هزينه آن را تصرف مي نمايد و براي استفاده خودش اختصاص مي دهد. در خصوص نام هاي دامنه و به طور كلي حقوق مالكيت فكري بهترين دليل برمال بودن آنها،شناسايي آنها به عنوان مال از سوي عرف اجتماع است.

در حقوق انگلستان نام دامنه،مال غير ملموس و قابل حمايت تلقي شده و اين نظريه حتي در رويه قضايي اين كشور راه يافته است.

بررسي منقول يا غير منقول بودن نام دامنه

در حقوق فرانسه، قانون مدني اين كشور حقوق مالكيت فكري را درزمره اموال منقول حكمي درآورده است ولي در حقوق ايران با كمك گرفتن ازمباني تفسير و تحليل حقوقي و در غياب نص قانوني صريح مي توان پاسخ داد كه با توجه به اينكه قابل نقل و انتقال بودن اموال اصل است وغير منقول بودن خلاف اصل است كه نياز به دليل دارد لذا در هر موردي كه در منقول يا غير منقول بودن اموال ترديد شود اصل بر منقول بودن مال است مگر اينكه دليل كافي بر غير منقول بودن داشته باشيم. 

بررسي عيني يا ديني بودن نام دامنه 

حق عيني، حقي است كه شخص به صورت مستقيم بر مالي پيدا مي كند و در مقابل همگان قابل استناد است و بدين معني كه همگان مكلف به رعايت حدود اين حق مي باشند و حداقل سه ركن دارد:

مالك 

ملك 

رابطه حقوقي بين اين دو

در مقابل حق عيني،حق ديني قرار دارد و آن حقي است كه شخص بر ديگري پيدا مي كند و به استناد آن مي تواند از او انجام كاري را بخواهد و سه ركن دارد:

صاحب حق

شخص مكلف

رابطه حقوقي بين اين دو

بررسي عيني يا ديني بودن نام دامنه

نويسندگان بسياري مدعي شده اند كه عليرغم كارا و درست بودن تقسيم حقوق به دو شاخه عيني و ديني، اين تقسيم بندي در برخي از مصاديق جامعيت لازم را نداشته و نمي تواند به نحو كامل اين مصاديق خاص مانند حقوق مالكيت فكري را تحت پوشش قرار دهد.در زمينه عيني يا ديني بودن نام دامنه اختلاف نظر هاي زيادي در كل وجود دارد و براساس آنچه كه گفته شد حق بر نام دامنه را قسمي از حقوق مالكيت فكري بدانيم و لذا طبق اين نظريه حق مزبور نه عيني و نه ديني است بلكه حق معنوي(حق مالكيت فكري) است.

نظريه ديگر اينكه از آنجا كه هيچ يك از حدود اقسام حقوق مالكيت فكري از يكسو همه ي ويژگيهاي حق عيني را ندارد و از سوي ديگر با خصوصيات حق ديني نيز تطابق كامل ندارد ليكن در موارد ترديد در ديني يا عيني بودن حق اصل بر ديني بودن رابطه است و عيني بودن حق خلاف اصل است كه احتياج به دليل دارد و لذا با رجوع به اصل، حق بر نام دامنه را در زمره حقوق ديني قرار مي دهيم و آثار ديني آن را بار مي كنيم. براساس تحليل اوليه كه از روابط حقوقي نام دامنه ديديم تقريبآً نيازي به تحليل جديد نيست كه تا حق بر نام دامنه را حق ديني تلقي كنيم .شايد اين ايراد مطرح شود كه اگر اين حق را ديني تلقي كنيم، با توجه به اينكه حق ديني فقط در روابط ميان افراد قابل تعريف است لذا چگونه مي توان ديگران را از بكاربردن نام دامنه هاي خاص منع كرد؟ در پاسخ بايد گفت كه در چنين مواردي،اولاً اين اين حق منع اشخاص ثالث ناشي از حق برايشان بر نام اسم يا علامت تجاري است و تا زماني كه نام دامنه به ثبت نرسيده باشد حقي وجود ندارد تا مسأله ديني يا عيني بودن آن مطرح شود. ثانياً حقوقي نظير حق بر اسم يا علامت تجاري گونه اي حق رجحان و اولويت در برقراي رابطه ميان دارنده و مرجع ثبت ايجاد مي كند و ارتباطي به اصل حق ندارد.

بررسي عمومي يا خصوصي بودن نام دامنه

وقتي شخصي با رعايت قواعد و مقررات اقدام به ثبت يك نام دامنه با اهداف شخصي مستقيم شروع مي كند ترديدي وجود ندارد كه حق مالي ناشي از اين ثبت جز اموال خصوصي است. ليكن ترديد در خصوص عمومي بودن چنين حق مالي در مواردي كه نام دامنه ثبت شده يكي از اسامي عام مانند اسامي مكانهاي جغرافيايي،نهادها و سازمانهاي عمومي و امثال آن قابل تصور است و حال اين سوال قابل طرح است كه آيا اشخاص مي توانند بدون در نظر گرفتن حق رجحان اشخاص ثالث،نام دامنه هايي از قبيل آنچه كه در ادامه ذكر خواهد شد را به عنوان نام دامنه خود ثبت كنند و به حق ثبت آيا اين حق غير قابل فسخ است؟ نمونه هايي از نام دامنه هاي مورد نظر در زير آمده است:

www.iran.ir www.ir.ir www.heyatdolat.ir 

www.olympic.com www.lawyer.com www.tehran.com

حال مي خواهيم ماهيت اين نوع نام ها را حيث عمومي يا خصوصي بودن آنها روشن كنيم. به عنوان نمونه براساس بند دو ماده هفت منشور بين المللي المپيك( كه متضمن ممنوعيت به كارگيري علائم و نشانه هاي با زيهاي المپيك مي باشد) اين نهاد اين نهاد رأساً خود را مكلف به خود داري از ثبت نام دامنه هاي مشابه يا يكسان با اين علائم يا نشانه ها مي دانند. ليكن در خصوص ساير اسامي خاص و اعلام بخصوص با در نظر گرفتن تنوع زباني و نيز تكثر اين نهادها و سازمانها در سطح ملي، منطقه اي و جهاني امكان اعمال چنين قواعدي در خصوص از سوي مراجع ثبت، عملاً وجود ندارد.با اين حال عدم امكان اعمال ممنوعيت هاي پيشين مانع ازآن نيست كه به علت حق رجحان خاص اشخاص يا سازمانهاي نسبت به اين اسامي اين اشخاص يا سازمانها بتوانند بعد از ثبت نام دامنه توسط شخص ديگر، اقدام به ابطال آن با استناد به حق مالكيت عمومي يا اختصاصي خود كنند. در واقع در فرضي كه اين اسامي جز نامهايي باشند كه جنبه عمومي مالكيت در آنها قوي است،سازمانها يا نهادي كه نماينده منافع عمومي در آن نام است مي تواند ابطال آن را تقاضا كند.

مباحث حقوقي پيرامون ثبت نام دامنه

انتخاب نام دامنه اختياري است و هر شخصي مي تواند نام دامنه اي را كه مايل باشد را انتخاب و ثبت نمايد.اين اصل البته با استثنائاتي همراه است كه مهمترين آنها رعايت حق تقدم و نيز برخورد با موانع شكلي و ماهوي است.

مقصود از ثبت نام دامنه مجموعه تشريفاتي است كه با عمال آن يك نام دامنه به يك متقاضي اختصاص مي يابد و وي در قبال سايرين و نيز مرجع ثبت حقوق مكتسب و مورد حمايتي را در حدود قانون و قرارداد منعقده بدست مي آورد كه اين حقوق اصولاً و در مواردي خاص انحصاري و غير الغا است.

از آنجا كه در ثبت نام دامنه،اصولاً حق تقدم براساس قاعده حق تقدم كه پيش از آن بدان اشاره شد مشخص مي شود، لذا اين انتخاب مي تواند واجد آثار تجاري و اعتباري مهمي باشد. دليل اين اهميت آن است كه طبعاً اشخاص حقيقي،حقوقي، بنگاههاي تجاري و سازمانها معمولاً ترجيح مي دهند كه نام دامنه اي را كه ارتباط ظاهري يا معنايي با اسم آنها يا علامت تجاري آنها دارد را انتخاب نمايند تا از سوي كاربران سهل تر به خاطر سپرده و يادآوري شود و همين تمايلات در مواردي كه دو متقاضي تمايل يكساني داشته باشند چالش آفرين است. اين انتخاب در درجه اول با در نظر گرفتن اولويت هاي هر سازمان يا بنگاه ممكن است حداقل به چهار شكل صورت پذيرد:

انتخاب عين نام مؤسسه بنگاه يا شركت به عنوان نام دامنه زيرا مشتريان آنها مي توانند آن را به آساني به خاطر بياورند يا حدس بزنند.

ثبت نام دامنه مشابه يا مرتبط با مرتبط با عين با نام يا علامت تجاري زيرا همانطور كه گفته شد استفاده از علامت و نماد به عنوان نام دامنه هنوز در نظام DNS امكانپذير نيست، مي توان مخفف نام يك سازمان يا نهاد را به عنوان نام دامنه ثبت نمود.

ثبت نام دامنه اي كه هر چند معرف نام يا علامت تجاري سازمان نباشد ليكن مي تواند معرف ماهيت و نوع فعاليت سازمان يا بنگاه مورد نظر باشد.

ثبت نام دامنه اي كه نسبت به نام يا علامت تجاري يا عنوان سازمان كاملاً بي ارتباط باشد.

ثبت نام دامنه هاي عمومي

بايد گفت كه قبل از سال 1995،NSI منحصراً تصدي دفتر ثبت نامهاي دامنه سطح بالا .com را برعهده داشت و بعد از موافقتنامه اي را با مؤسسه ملي علوم منعقد كرد كه تنها مرجع ثبت كننده ي انحصاري نام هاي دامنه بود. از سال 1993 تا سال 1995 نامهاي دامنه را به صورت رايگان ثبت مي نمود و مؤسسه ملي علوم در مقابل ثبت نام هاي دامنه به NSI مبالغي را پرداخت نمود. ازجمله تشريفات لازم براي متقاضيان در زمان ثبت يك نام دامنه عمومي قبول يكسري تعهدات مي باشد كه اغلب به صورت قراردادهاي يك جانبه به وي تحميل مي شود.

اين قراردادها در هريك از مراجع ثبت ممكن است با مورد استفاده مراجع ديگر تفاوت داشته باشد،مع الوصف رئوس اصلي آنها شباهت هايي با هم دارد كه اهم آنها عبارتند از:

تعهدات مالي متقاضي كه ضمانت اجراهاي تخلف از آن اصولاً لغو اعتبار نام دامنه ثبت شده مي باشد و براساس قرارداد اعطاي اعتبار صورت مي گيرد.

تعهد به ارائه اطلاعات شخصي صحيح از سوي متقاضي

پذيرش آئين نامه حل و فصل اختلافات كه فرآيندي براي حل و فصل اختلافات بين دارندگان نام هاي دامنه و دارندگان علائم تجاري از طريق داوري مي باشد.

اقرار متقابل مرجع ثبت دائر بر امكان انتقال حقوق ثبت كننده شخص ثالث

ثبت نام دامنه هاي كشوري

در خصوص ثبت نام دامنه هاي كشوري كه امروژه تعداد آنها به 252 نام دامنه مي رسد، هر كشوري مرجع ويژه اي را معرفي كرده و متكفل ثبت قرار داده است.

براي ثبت نام دامنه با پسوند .ir لازم است در ابتدا متقاضي درخواست امتياز نام دامنه را پر كرده و تسليم يكي از نمايندگي ها نمايند.منظور از اين سند فرمي است كه به منظور ثبت و ضبط اطلاعات مربوط به افراد يا اشخاصي كه متقاضي ثبت نام دامنه در اينترنت هستند از سوي مركز ثبت دامنه .ir منتشر مي شود.

دراين جا اين نكته را بايد توجه داشت كه در ثبت نام دامنه هاي كشوري نيز مانند دامنه هاي عمومي قاعده حق تقدم براساس تقدم تثديم درخواست حاكم است.اعمال اين قاعده خود به خود به معني نظام پيش آزمايي است مراد اين تعبير آن است كه مرجع ثبت راساً اقدام به بررسي وجود يا فقدان تعارض ميان نام دامنه پيشنهادي با حقوق شخص ثالث ايشان نمي كند و هركس كه زودتراقدام به ثبت كرد در تصاحب نام دامنه مزبور بر ديگران مقدم است. از سوي ديگر يكسري اسامي ممنوع وجود دارد كه مرجع ثبت مكلف است كه راساً از ثبت آنها خود داري كند.

از سوي ديگر اعمال قاعده حق تقدم مانع از آن نيست كه هر ذيحقي با اثبات حق خود در مرجع صالح، حكم الغاي نام دامنه ثبت شده اي را تحصيل كرده و به موقع اجرا گذارد.

در ايران همچون بسياري از كشورها،شروع تشريفات ثبت منوط به پركردن فرم نمونه است. پس از پركردن فرم مذكور و نيز قبول شرايط و قراردادهاي ضميمه از جمله،مقررات ناظر بر نحوه استفاده از نام دامنه،قرارداد مالي،ثبت نام در پايگاه هوايز و نيز پذيرش آئين نامه حل و فصل اختلافات مربوط به نام دامنه از سوي متقاضي و پرداخت وجوه و هزينه هاي متعلقه نام دامنه به نام وي ثبت مي شود.

بايد توجه داشت كه تا زماني كه هزينه خدمات ارائه شده به طور كامل پرداخت نشده باشد، هيچ تعهدي براي مركز در جهت فعال كردن نام دامنه يا تجديد ثبت آن نخواهد داشت و همچنين براساس ماده 4-1 ضوابط ثبت نام دامنه .ir ،متقاضي ثبت بايد اطلاعات درخواست شده در فرم درخواست امتياز نام دامنه را به مركز ارائه نمايد.مركز ثبت سعي متعارف خود را در جهت رعايت جوانب احتياط در حفاظت از چنين اطلاعاتي در قبال فقدان،دسترسي غير مجاز يا افشاي آن و هرگونه تغيير و نابودي اطلاعات بكار خواهد بست. اين اطلاعات ارائه شده از سوي متقاضي بايد صحيح و واقعي باشد و هرگونه تغييرات بعدي در آن به اطلاع مركز برسد.به موجب مفاد قرارداد نمونه،در صورت تخلف اين اقدام به منزله اقدام به فسخ از سوي متقاضي تلقي مي شود.

متقاضي با ثبت نام دامنه مي پذيرد كه نام دامنه و امضاي اسناد مربوط مي پذيرد كه نام و مشخصات آن در پايگاه داده هوايز ثبت شود. بايد بخاط داشته باشيم كه صرف تسليم تقاضاي ثبت نام هيچ حقي براي متقاضي ايجاد نمي كند و مركز هم براساس قاعده حق تقدم اقدام به ثبت مي كند، هرچند كه مركز براي خود اختيار تام در رد تقاضاي ثبت- حتي بدون ارائه دليل- قائل است.

انقضاي مدت قرارداد و عدم تجديد آن موارد انحلال و پايان اعتبار قرارداد واگذاري نام دامنه است كه در كنار فسخ و ابطال مفيد زوال آنست.همانطور كه ملاحظه مي شود حتي نگاهي سطحي و گذرا به مفاد موافقت نامه نشان از آن دارد كه اين مقررات كه به صورت قرارداد الحاقي و يكجانبه تنظيم شده است به شدت در راستاي منافع و اختيار تام و مطلق مركز بوده و هيچ مفري براي متقاضي(دارنده) باقي نمي گذارد كه اين مسأله محل انتقاد است.

موانع ثبت نام دامنه

موانع ماهوي

برخي نام ها و علائم تجاري وجود دارند كه به دلايل خاص مورد حمايت ويژه مي باشند و به همين دليل ثبت آنها به عنوان نام دامنه ممنوع مي باشد.البته اين نكته بدان معني نيست كه مرجع ثبت مستقيماً و راساً نسبت به بررسي و كنترل نام دامنه هاي مورد تثاضا اقدام كند بلكه

مانند علائم المپيك و نام كشور ها و شهرها،نام سازمان بين المللي و ...

موانع شكلي

نام هاي دامنه اي كه در تقابل با ارزش هاي اجتماعي است و مبناي ممنوعيت ثبت نام دامنه قرار مي گيرد مانند كودك آزاري،نسل كشي،دعوت به بي بند و باري و ...

اسم تجاري چيست؟ 

اسم تجاري يعني هر اسم يا عنواني كه معرف و مشخص كننده شخص حقيقي يا حقوقي باشد و حمايت از اين نامها به دليل نظم عمومي و رعايت مقررات ، قانوني است.

ثبت اسم تجاري به چه صورت است؟

طبق ماده 576،قانون تجارت ثبت اسم تجاري اختياري است مگر در مواردي كه وزارت عدليه ثبت آن را الزامي كند.بعد از ثبت اسم تجاري اعم از اينكه اختياري يا اجباري باشد براي شخصي كه نام را ثبت نموده است حق انحصاري بهره بري از اسم بوجود مي آيد و اسم تجاري ثبت شده را هيچ شخص ديگري نمي تواند اسم تجاري خود قرار دهد ولو اينكه اسم تجاري ثبت شده با اسم خانوادگي او يكي باشد.

خصوصيات اسم تجاري؟

اسم تجاري انفرادي يا اشتراكي است و در هر مورد بايد به صراحت بيان شود،طبق ماده 577 قانون تجارت،صاحب تجارت خانه كه شريك در تجارت خانه ندارد نمي تواند اسمي براي تجارت خانه خود انتخاب كند كه موهم وجود شريك باشد.

اسم تجاري نبايد به گونه اي انتخاب شود كه مصرف كننده عادي را در مورد مشابهت آن با اسم تجاري ديگر به اشتباه اندازد و موجب رقابت نامشروع شود. 

اسم تجاري كه استفاده ازآن برخلاف نظم عمومي يا اخلاق حسنه باشد ممنوع است.

اسم تجاري نمي تواند از موارد ممنوعه علامت تجاري باشد مانند اسم كشور،رنگ و نشان دولتي.

اسم تجاري قابل انتقال است و در صورت انتقال، تاجر ناقل حق استعمال آن را ندارد.

استفاده از اسم يا علامت تجاري مشابه كه باعث گمراهي عموم شود ممنوع است هرچند كه نام خانوادگي تاجر باشد.